In het nummer van augustus/september 2011 staan de volgende artikelen:
Sporen van historie steeds meer uitgewist (Ds. L.J. Geluk, Rotterdam)
“Onverdoofd slachten kan niet meer. Dat past niet meer in deze tijd.” Zo ongeveer luidt de reclame van Wakker Dier rondom de radionieuwsdienst. “Deze tijd” – dat is een andere dan de vroegere tijd waarin onverdoofd slachten nog wel kon. Wanneer wij bijeen zijn op de vergadering die het 88e jaar van onze vereniging afsluit, dan dienen we ons ervan bewust te zijn dat inderdaad de tijd ‘anders’ is dan toen “Protestants Nederland” werd opgericht. Dat was in 1923. Sindsdien zijn de wereld en Nederland sterk veranderd en dit veranderingsproces gaat nog steeds door, in snel tempo.
Koningin Emma: Redster van Oranje (Dr. C. van den Berg, Zwijndrecht)
Koningin Emma (1858-1934), de tweede echtgenote van koning Willem III en moeder van koningin Wilhelmina, mag volgens conservator Picky Piller van het Eschermuseum in Den Haag, gezien worden als de redster van het Huis van Oranje. Die zin moet toegelicht worden.
Gesignaleerd (Ds. L.J. Geluk, Rotterdam)
De rellen in Londen brachten plotseling honderden jongeren, vaak nog tieners, op de been om te vernielen en te roven. Huizen en auto’s werden – wat boosaardig en zinloos! – in brand gestoken, ruiten van winkels ingeslagen, winkels geplunderd. De rellen sloegen naar diverse andere steden over. Politie en overheid leken aanvankelijk van schrik verlamd, zodat de onlusten even konden doorgaan. Toen kwam er tegenactie die de brandstichtingen en plunderingen tot staan bracht.
Zending in een geglobaliseerde diaspora (Ds. B. Coster, Vallgorguina bij Barcelona)
‘Christelijke zending in een geglobaliseerde diaspora’. Zo’n zin vergt uitleg en toelichting. In drie artikelen zal ik proberen voor de lezer duidelijk te maken wat ik daaronder versta. Ik geef een analyse van de wereld van de XXI eeuw, die ik kortweg aanduid met de ‘geglobaliseerde diaspora’. Verder maak ik duidelijk wat naar mijn mening de roeping van de christelijke zending is en de daaraan verbonden uitdagingen. De conclusie zal zijn dat deze roeping niet is te vervullen zonder een opwekking en vernieuwing van het Europese christendom, gewerkt door de Heilige Geest.
‘Eigen meester, niemands knecht’ (Dr. R. Bisschop, Veenendaal)
In de experimentele sfeer van de ’Vijftig’ introduceerde kunstenaar Constant Nieuwenhuys zijn project Nieuw Babylon. Dat was samengesteld uit schaalmodellen van hout, plexiglas en ijzerdraad, die zich uitstrekten over de kaart van Nederland. Daarnaast maakten ook teksten, lezingen, schilderijen, tekeningen, collages en films deel uit van het project. Dit Nieuw Babylon was geen ontwerp voor een nieuwe stad, maar ‘het ontwerp van een nieuwe cultuur’, waarin geen religie, moraal, recht, kunst, gezin meer zou zijn. Een utopisch ontwerp dat vijftig tot honderd jaar later werkelijkheid moest worden.
Handboek Catechismus in de maak (Dr. A. Huijgen, Genemuiden)
Niemand minder dan Heinrich Bullinger noemde de Heidelbergse Catechismus “de beste Catechismus die ooit is verschenen.” Naar ik vermoed zullen veel lezers van Protestants Nederland dat wel met hem eens zijn. Het enthousiasme over de Heidelberger is zo groot dat de redactie mij vroeg om een aankondiging te schrijven van een nieuw project rondom de Heidelberger Catechismus: het Handboek Heidelbergse Catechismus.
Huygens en de Winterkoning (Drs. J. de Jong-Slagman, Bergambacht)
De koning en koningin van Bohemen komen in 1621 als vluchtelingen naar de Republiek. Frederik V, achterkleinzoon van de vrome Frederik III en eveneens keurvorst van de Palts, heeft in Heidelberg, bruisend centrum van wetenschap en cultuur, en in Praag een vorstelijke staat gevoerd. Prinses Elisabeth, met wie hij in 1613 getrouwd is, is een dochter van koning Jacobus I van Engeland.
Nader beschouwd (Dr. K. van der Zwaag, Barneveld)
Het lijkt tegenwoordig gebruikelijk om mythes rond de Reformatie door te prikken. Onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen lieten in juni weten dat al ver voor Maarten Luther en de Reformatie de gewone man uit de Bijbel las. De Bijbel was in de Middeleeuwen dus helemaal niet onbekend of verboden voor de leken, zoals Luther suggereerde.
Rechtvaardiging door het geloof (Dr. P de Vries)
De breuk tussen Rome en de Reformatie is vooral bepaald door het verschillend verstaan van de rechtvaardiging. Voor Rome is de rechtvaardiging een proces van innerlijke vernieuwing. Geloof opgevat als instemming met de leer van de Kerk is dan niet voldoende. Geloof moet door de liefde worden gevormd. Daartegenover heeft de Reformatie rechtvaardiging als vrijspraak in Gods gericht verstaan; een vrijspraak die niet gebaseerd is op iets in ons, maar alleen op de aan ons geschonken en toegerekende gerechtigheid van Christus.
Doperdom en semi-pelagianisme (Dr. K. van der Zwaag, Barneveld)
De dopersen legden de nadruk op een actief leven van toewijding, heiliging en bekering. Zij benadrukten het vrijwilligheidskarakter van de doop en waardeerden de vrije wil aanmerkelijk positiever dan de reformatoren. Een semipelagiaanse trek was het doperdom niet vreemd, met name in hun boetepraktijk.
Orgelspel in de gereformeerde kerk (L.F. Kosten MA, Kapelle)
We weten uit de verhalen dat het voorkwam, maar kunnen ons er niets bij voorstellen: zingen in de kerk zonder begeleiding van een orgel. De heftige discussies erover komen ons al helemaal wezensvreemd voor. In onze tijd gaat het mogelijk om iets anders: kunnen andere instrumenten dan een orgel gebruikt worden in de eredienst?
Het sacrament van het heilige oliesel (Dr. J.L. de Jong, Groningen)
De Franse kunstenaar Nicolas Poussin schilderde in 1644 een voorstelling van ‘Het heilige oliesel’, als onderdeel van een serie met ‘De zeven Sacramenten’. Hij maakte deze serie in een tijd, waarin de katholieke Kerk en de diverse protestantse groeperingen sterk van mening verschilden over de vraag hoeveel sacramenten er zijn en wat precies hun betekenis is. Zich baserend op een eeuwenlange traditie, hield de Rooms-Katholieke Kerk vast aan een aantal van zeven, terwijl de volgelingen van Luther en Calvijn niet meer dan twee sacramenten erkenden.